Co to jest siatka centylowa oraz jak z niej korzystać? To pytanie z pewnością zaprząta głowę wielu rodzicom. Czas więc sprawdzić w jaki sposób korzystać z tej techniki pomiaru, aby oszacować prawidłowość rozwoju dziecka. O tym, jak czytać siatkę centylową dla niemowląt oraz młodzieży, dowiesz się w dzisiejszym poradniku.

Siatka centylowa – co to jest?

Przeczytaj, ile powinien przybierać noworodek!

Zanim przejdziesz do techniki poprawnego czytania siatki centylowej, warto zapoznać się z jej definicją oraz zaletami, które płyną z jej korzystania. I choć dla młodych rodziców taki rodzaj pomiaru brzmi nieco tajemniczo, każdy powinien po niego sięgnąć, aby móc śledzić rozwój dziecka w najważniejszych etapach jego życia.

Siatka centylowa jest sposobem pozwalającym ocenić prawidłowość wzrostu dzieci i młodzieży. Nie przypomina standardowej metrówki, którą powszechnie stosujemy w domu, aby określić wzrost dziecka, bo jest bardziej szczegółowa i pozwala zmierzyć np. obwód głowy. W zależności od tego, jaki parametr chcesz zmierzyć, stosujesz inną siatkę, posiadającą odpowiednio rozmieszczone punkty na biegnących krzywych.

Centyle na siatce, są odpowiednikami dla danej grupy zbiorczej. Zatem, 95 centyli oznacza, że 95% dzieci w określonym wieku i narodowości, ma właśnie taki wzrost. W internecie możemy znaleźć m.in.:

    • siatkę centylową płodu,
    • siatkę centylową wcześniaka,
    • siatkę centylową noworodka,
    • siatkę centylową wzrostu chłopców,
    • siatkę centylową wzrostu dziewcząt.

Siatka centylowa – jak czytać?

Aby poprawnie odczytać np. internetową siatkę centylową wzrostu dziewcząt, należy wybrać odpowiedni wskaźnik (dostosowany do liczby lat dziecka) i wpisać do odpowiedniej rubryki wiek w tygodniach.

Dla przykładu:

Jeśli Twoje dziecko (dziewczynka) ma 3 lata, 5 miesięcy i 13 dni oraz ma 94 cm wzrostu, należy skorzystać z siatki centylowej wzrostu i przeliczyć wiek na tygodnie. W tym przypadku będzie około 180 tygodni. Wpisujesz taką wartość do odpowiedniej rubryki, następnie uzupełniasz informację o wzroście i otrzymujesz punkt pozwalający określić (w centylach) jaki procent dziewczynek w tym samym wieku i identycznej narodowości, osiąga podobny, wyższy lub niższy wskaźnik.

Jeśli posiadasz siatkę w formie wydruku, wówczas musisz zwrócić uwagę na pionową linię (oznaczającą wzrost) oraz poziomą (oznaczającą wiek), a następnie za pomocą linijki i ołówka, połączyć w liniach prostych (przecinających się) obie osie.

Przeczytaj nasz tekst o skokach rozwojowych.

Siatka centylowa wzrostu

Siatka centylowa wzrostu chłopców i dziewczynek jest inna, dlatego warto zwrócić na to uwagę podczas dokonywania pomiarów.

Centyle dzieci odnośnie wzrostu są podane z lewej strony. Do granicznych należą:

    • 3 centyle – najniższa wartość, która oznacza, że mniejszych dzieci od badanego jest tylko 3%, zaś wyższych 97%. W takiej sytuacji należy udać się do lekarza w celu wykluczenia wad rozwojowych;
    • 97 centyli – górna granica, która mówi nam, że 97% dzieci jest niższych od badanego, zaś tylko 3% osiąga wyższy wzrost. Podobnie jak w przypadku uzyskania 3 centyli, może być konieczna wizyta u lekarza.

Dowiedz się, jakie są najważniejsze etapy rozwoju dziecka.

siatki

Siatka centylowa obwodu głowy

Siatka centylowa obwodu głowy również pozwala sprawdzić, czy dziecko się poprawnie rozwija i w której grupie się znajduje w danym momencie swojego życia.

Podobnie jak w przypadku wzrostu, tu również będzie Ci potrzebny wiek dziecka oraz obwód jego głowy w cm. Łącząc poziome i pionowe linie w taki sposób, aby się przecięły w danym punkcie możesz określić, czy nasz maluch mieści się w normach.

Pamiętaj, że punkt w siatce centylowej głowy nie zawsze będzie znajdował się na krzywej określającej centyle. Może się zdarzyć, że miejsce przecięcia będzie przebiegać pomiędzy 50 a 75, co oznacza, że obwód głowy dziecka mieści się w tym przedziale.

Siatka centylowa BMI

Body Mass Index określa stopień proporcjonalności płci, wieku i wzrostu względem wagi. Siatka centylowa BMI pozwala więc ocenić, czy dziecko nie ma nadwagi lub niedowagi oraz jaki procent dziewczynek lub chłopców, osiąga mniejszy lub większy wskaźnik Body Mass Index od naszego.

Pamiętaj jednak, że normy są zawsze szacunkowe. O ile podczas odczytu siatki centylowej masy dziecka nie wyjdzie nam 97 i 3 centyle, o tyle wynik można traktować jako normę.

Zanim więc uznasz, że dziecko ma niedowagę i musi więcej jeść, ponieważ 49% dzieci w jego wieku osiąga inną wagę, musisz pamiętać o tym, że każdy człowiek ma inną budowę i o jego proporcjonalności mogą świadczyć jedynie szczegółowe badania lekarskie.

Poznaj etapy chodzenia dziecka i zobacz, jak mu pomóc w nauce stawiania pierwszych kroków!

Pozostałe siatki centylowe

Siatki centylowe u dzieci mogą być różne, tzn. obejmować inne parametry, tj.:

    • siatka centylowa dla płodu – na jej podstawie lekarz prowadzący może określić prawidłowość rozwoju płodu w brzuchu matki. Dziecko jest mierzone za pomocą techniki USG, która pozwala określić parametry dotyczące długości kości udowej i brzucha, obwodu głowy, ale również wielkości zarodka;
    • siatki centylowe obwodu klatki piersiowej dziewcząt i chłopców – podobnie jak w przypadku wszystkich innych siatek, możemy określić, czy obwód klatki piersiowej dziecka mieści się w przyjętych w danej narodowości normach;
    • siatki centylowe młodzieżowe – uznaje się, że mierzenie dziecka za pomocą siatki centylowej powinno się odbywać do 19. roku życia. Powyżej tego wieku parametry są stałe, dlatego nie ma potrzeby porównywania rozwoju dla dorosłego człowieka, choć nie ma żadnych przeszkód, aby sprawdzić również swoje wskaźniki pod kątem norm dla danych grup. Oczywiście, nie zrobisz tego za pomocą siatki centylowej dla niemowląt lub dzieci, ale wyszukujesz odpowiedniego kalkulatora dla osób dorosłych.