Skóra Twojego dziecka jest stale wysuszona, a ostatnio zaczęły pojawiać się na niej zaczerwienione, łuszczące się ogniska? To może być atopowe zapalenie skóry! Zobacz, co musisz wiedzieć o tej chorobie, jak wygląda leczenie skóry atopowej u dzieci i jakie kosmetyki do pielęgnacji skóry atopowej najlepiej stosować.

Radzi dr n. med. Marta Hasse-Cieślińska.

Skóra atopowa u dziecka – co to znaczy?

Atopowe zapalenie skóry (AZS) to choroba zapalna skóry o podłożu alergicznym, która charakteryzuje się przewlekłym i nawrotowym przebiegiem. Zwykle ujawnia się we wczesnym dzieciństwie – w aż 60% przypadków atopowe zapalenie skóry u dzieci występuje przed ukończeniem pierwszego roku życia (a 85% wszystkich przypadków AZS występuje przed ukończeniem 5. roku życia dziecka). Najczęściej skóra atopowa pojawia się u niemowląt pomiędzy 3. a 6. miesiącem życia. Zdarza się, że choroba po kilku latach ustępuje (objawy atopowego zapalenia skóry ustępują u 75% dzieci w okresie dorastania), nadal jednak skóra pozostaje sucha i bardzo wrażliwa.

Skóra atopowa – przyczyny

Dokładne przyczyny atopowego zapalenia skóry nie są niestety znane. AZS należy do grupy schorzeń atopowych, których istotą jest genetycznie uwarunkowana skłonność do rozwoju reakcji alergicznej. Wiele badań wskazuje, że alergia pokarmowa odgrywa ważną rolę w patogenezie AZS – szczególnie u małych dzieci, u których najczęściej stwierdza się alergię na alergeny pokarmowe, najczęściej na mleko. Stąd inna nazwa AZS – skaza białkowa. Z doświadczeń klinicznych wynika, że z czasem u tych dzieci dochodzi do rozwoju tolerancji na mleko, a jednocześnie może pojawić się alergia powietrznopochodna. Wtedy zmianom skórnym często towarzyszą objawy alergii ze strony innych układów, najczęściej układu oddechowego.

Najistotniejszy z punktu widzenia zaleceń pielęgnacyjnych jest fakt, że niezależnie od opisanych powyżej mechanizmów alergicznych, u dzieci chory na AZS występują także genetycznie uwarunkowane zaburzenia prawidłowej budowy i funkcji bariery naskórkowej (naturalnej bariery ochronnej skóry), w tym niedobór nienasyconych kwasów tłuszczowych, czy niedobór NMF (składników naturalnego czynnika nawilżającego). Nieprawidłowa bariera naskórkowa u dzieci chorych na AZS nie chroni ich skóry należycie zarówno przed nadmierna utratą wody – stąd suchość skóry, jak i przed wnikaniem przez skórę alergenów i substancji drażniących.

atopowe_zapalenie_skory

Skóra atopowa – objawy

Jak wygląda skóra atopowa? Typowym objawem AZS są silnie swędzące, zapalne zmiany skórne, czyli zaczerwienione ogniska z tendencją do złuszczania, w obrębie których mogą występować grudki i pęcherzyki.

Atopowe zapalenie skóry przebiega typowo z okresami zaostrzeń, kiedy na skórze występują opisane powyżej zmiany zapalne oraz okresami remisji, kiedy zmiany zapalne ustępują, skóra pozostaje jednak sucha, skłonna do podrażnień, a w miejscach, gdzie często nawraca stan zapalny także pogrubiała (lichenizacja). Taki stan właśnie określany jest mianem skóry atopowej. Najbardziej uciążliwym objawem AZS jest silny świąd skóry, a związane z nim drapanie powoduje dalsze uszkodzenie skóry i prowadzi do zaostrzenia stanu zapalnego. W zależności od wieku pacjenta, obraz i lokalizacja zmian chorobowych mogą ulec zmianie. W związku z tym w przebiegu AZS wyróżnia się trzy charakterystyczne fazy:

  • Faza niemowlęca – w przypadku skóry atopowej u dzieci do 2. roku życia zmiany zapalne zlokalizowane najczęściej na głowie i twarzy – typowo na policzkach.
  • Faza dzieciństwa – do 12. roku życia – typowa lokalizacja zmian w zgięciach łokciowych, podkolanowych, w obrębie nadgarstków oraz na twarzy i szyi.
  • Faza młodzieńcza i wieku dorosłego – mogą występować rozsiane zmiany zapalne, czasem grudkowe, często zmiany skórne zlokalizowane są wokół oczu.

Skóra atopowa u niemowląt – kosmetyki

Podstawowym postepowaniem w przypadku małych dzieci jest częste i stałe stosowanie specjalnie przeznaczonych do skóry atopowej kosmetyków – czyli emolientów. Emolienty to produkty o działaniu natłuszczająco-nawilżającym, które zawierają fazę wodną i olejową. Ich podstawowe działanie to zatrzymanie wody w skórze, dzięki czemu nie ulega ona przesuszeniu. Dodatkowo uelastyczniają naskórek, zmniejszają uczucie świądu, a nawet działają przeciwzapalnie. Aby zapobiec występowaniu suchości i rozwojowi podrażnień te kosmetyki dla niemowląt o atopowej skórze powinno się stosować regularnie w ilości ok 250 g na tydzień. Emolienty powinny być też stosowane stale co najmniej 2 razy dziennie (maksymalny czas ich działania wynosi bowiem ok. 6 godzin), a w okresach zaostrzeń nawet 4 razy na dobę. Należy pamiętać, że aby zapewnić dziecku bezpieczeństwo w okresach zaostrzeń należy stosować odpowiednie leki zgodnie z zaleceniami dermatologa. W zależności od stopnia nasilenia objawów zaleca się stosowanie glikokortykosteroidów o różnej mocy oraz inhibitorów kalcyneuryny. W cięższych przypadkach konieczne może być leczenie systemowe.

NIVEA BABY posiada w swojej ofercie linię emolientów, w której znajdziemy między innymi kojący krem S.O.S. odpowiedni do skóry atopowej, a także żel do mycia ciała i mleczko nawilżające. Wszystkie produkty są hipoalergiczne i powstały przy współpracy z zespołem dermatologów oraz pediatrów, przeszły także badania kliniczne i dermatologiczne. Dzięki lekkiej konsystencji łatwo się rozprowadzają i zmywają, łagodzą podrażnienia i pozostawiają na skórze ochronną warstwę. Można je stosować już od 1. dnia życia.

Leczenie skóry atopowej u dzieci – co jeszcze warto wiedzieć?

    • Podstawa to pielęgnacja – aby redukować świąd, należy nakładać na skórę dziecka emolienty. Dodatkową ulgę przyniesie włożenie balsamu do ciała do lodówki – chłodny emolient doskonale ukoi skórę.
    • Nie wolno przegrzewać skóry. W pomieszczeniach, zwłaszcza w sypialni, warto utrzymywać stosunkowo niskie temperatury – wysoka temperatura i potliwość nasilą świąd i podrażnienie skóry.
    • Aby unikać przegrzania, warto ubierać dziecko na cebulkę. Najkorzystniejsze są cienkie tkaniny naturalne, np. bawełniane. Dzieci z AZS źle tolerują odzież wełnianą, która wywołuje na skórze podrażnienia – dlatego warto jej unikać.
    • W mieszkaniu należy ograniczyć liczbę rzeczy, na których może gromadzić się kurz – jak ciężkie zasłony, puszyste dywany itp. Z sypialni należy usunąć rośliny doniczkowe – w ziemi mogą znajdować się grzyby pleśniowe, na które uczulonych jest wielu pacjentów. Bezwzględnie należy unikać w pomieszczeniach dymu papierosowego.

    Leczenie skóry atopowej u niemowląt i starszych dzieci nie jest niestety proste i wymaga wiele uwagi ze strony rodzica. Jednak wprowadzenie tych kilku zasad wymienionych w powyższym tekście może znacząco pomóc. Należy jednak pamiętać, że w przypadku leczenia atopowego zapalenia skóry bardzo ważny jest również kontakt z lekarzem, który doradzi i pozwoli dobrać najlepszą kurację.