Oznaki alergii pokarmowej mogą pojawić się u dziecka jeszcze na etapie żywienia go piersią, kiedy mama spożywa pewne produkty spożywcze. Jak je rozpoznać?

Alergia u niemowlaka

Alergia u niemowlaka nie zawsze objawia się w oczywisty sposób. Alergia niemowlaka może okazać się czymś zupełnie innym! Pierwszymi symptomami są pojawiające się na buzi niemowlaka krostki albo ból brzuszka i nie należy ich lekceważyć. Objawy uczulenia łatwo jednak pomylić z innymi dolegliwościami. Jak zatem stwierdzić, czy Twoje dziecko ma alergię?

Objawy alergii u niemowląt

Alergie u niemowląt przyjmują różne objawy – mogą mieć charakter żołądkowy i objawiać się wymiotami, biegunką lub ulewaniem podczas przyjmowania posiłku. Gdy mają zaś charakter skórny (jak alergia u niemowlaka na twarzy), to zauważysz na ciele malucha grudki, krosty i zaczerwienienia. Tego typu alergia u niemowlaka to także wysypka. W takim przypadku należy jednak wykluczyć trądzik niemowlęcy lub potówki, które dają podobne objawy. Skóra dziecka staje się sucha, pojawiają się na niej czerwone, szorstkie, łuszczące się ogniska – zmiany atopowe zlokalizowane są na policzkach, rączkach, nóżkach, w zgięciach łokciowych i kolanowych. Każda taka zmiana na skórze powinna być skonsultowana z dermatologiem. U niemowląt alergia pojawia się najczęściej w 2. lub 3. miesiącu życia albo w okresie rozszerzania diety. Alergeny pokarmowe bywają też przyczyną dolegliwości układu oddechowego (kataru, kaszlu, sapki). Podobne objawy (a także: łzawienie oczu, uczucie zatkanego nosa, kichanie) można zaobserwować przy alergiach wziewnych. Alergia u niemowlaka na pyłki to w pierwszej kolejności katar. Nieleczenie takich uczuleń może doprowadzić do rozwinięcia się u dziecka astmy.

Co uczula noworodki?

Nietolerancja laktozy u niemowlaka to nie alergia!

Najczęstszą przyczyną objawów niesłusznie uznawanych za alergiczne jest nietolerancja laktozy u niemowląt. Laktoza występuje zarówno w mleku matki, jak i w mleku krowim. U kilkutygodniowych dzieci, których enzymy trawienne nie są jeszcze w stanie rozłożyć cukrów zawartych w mleku, dochodzi do ich fermentacji w jelicie grubym – objawy to zwiększona produkcja gazów, wzdęcia i kolka. Na szczęście nie jest to zjawisko niebezpieczne dla malucha, a nietolerancja laktozy u niemowlaka nie ma nic wspólnego z alergią. Przejściowa nietolerancja laktozy może wystąpić także u dzieci starszych, gdy np. infekcja pokarmowa spowoduje zaburzenia w rozkładaniu laktozy przez układ pokarmowy – tymczasowo można stosować wtedy preparaty bezlaktozowe. Stan ten mija wraz z regeneracją osłabionego po chorobie przewodu pokarmowego.

Alergiczna nietolerancja białek zwierzęcych

W pierwszych kilkunastu miesiącach życia dziecka najczęstszym alergenem jest mleko krowie. W odróżnieniu od nietolerancji laktozy, która wynika z braku odpowiedniego enzymu trawiennego, alergia na białka zwierzęce to reakcja immunologiczna organizmu i jej objawy dotyczyć mogą zarówno układu pokarmowego, jak też mieć charakter skórny lub oddechowy. Nietolerancję mleka określa się potocznie jako „skazę białkową”, często wiąże się ona z alergią na jaja kurze. Ponad 80% dzieci uczulonych na mleko nabywa tolerancję na ten alergen do końca 3. roku życia, z reguły w nieco późniejszym wieku rozwija się tolerancja na alergeny jaja kurzego.

W 1997 roku Podkomitet Niepożądanych Reakcji na Żywność Europejskiej Akademii Alergii i Immunologii Klinicznej ustanowił 3 kryteria klinicznego rozpoznania alergii na mleko krowie:

1. Ustąpienie objawów po odstawieniu mleka i otrzymywanych z niego wyrobów.

2. Nawrót dolegliwości po jednokrotnym podaniu mleka.

3. Wyłączenie zakażeń i zaburzeń enzymatycznych powodujących podobne objawy, jak wywołane złym znoszeniem mleka krowiego.

Małe dziecko powinno przejść na żywienie specjalnym mlekiem modyfikowanym, a w przypadku starszego można wprowadzić dietę pozbawioną nabiału, pamiętając jednak przy tym, aby dostarczać dziecku niezbędnych ilości wapnia. Jeżeli dziecko jest jeszcze karmione piersią, to matka powinna wyeliminować ze swojego jadłospisu składniki, które mogą potencjalnie uczulać. Stosowanie przez karmiące matki diety eliminacyjnej, powoduje, że objawy choroby ustępują całkowicie aż u 86% dzieci, a u 13% ulegają znacznemu złagodzeniu. Jeżeli lekarz nie stwierdził u maluszka alergii na mleko, to nie ma powodu, żeby matka wykluczała ten produkt z diety. Należy jednak pamiętać, żeby nie przesadzać z ilością nabiału – jego za duża ilość może spowodować objawy nietolerancji pokarmowej.

Dla dzieci karmionych butelką, u których stwierdzono alergię, przeznaczone są mieszanki o wysokim stopniu hydrolizy, do których smaku trzeba jednak dziecko przyzwyczaić. Sojowe mieszanki zastępujące mleko są smakowo akceptowane przez niemowlęta i mają zastosowanie w nietolerancjach mleka krowiego o łagodnym przebiegu, rzadziej w przypadkach alergii. Nie podaje się ich najmłodszym niemowlętom.

mama karmiąca niemowle piersią

Co jeszcze może uczulać dziecko?

Jeśli obserwujesz zmiany na skórze Twojego dziecka, to postaraj się sprawdzić, czy nie jest to reakcja uczuleniowa na kosmetyki, jakich używasz do jego pielęgnacji. Innym powodem zmian skórnych mogą być złe gatunkowo ubranka (zbyt sztywne lub drapiące) albo pranie ich w nieodpowiednim proszku, bez właściwego płukania.

Gdy dziecko cierpi na przewlekły katar, trudności w oddychaniu, kaszel czy też zapalenie spojówek, mogą być to objawy alergii wziewnej. Źródłem tych kłopotów bywają: roztocza kurzu domowego, sierść czworonoga albo rośliny w okresie pylenia. Należy wtedy szczególnie zadbać o czystość w mieszkaniu, regularnie odkurzając i myjąc podłogi, gdyż ograniczy to ilość wdychanych alergenów.

Alergie kontaktowe, a dokładnie alergiczne kontaktowe zapalenie skóry

Niewielu rodziców wie, czym jest alergiczne kontaktowe zapalenie skóry u dzieci. Wyprysk skórny kontaktowy występuje najczęściej przy kontakcie z metalami, lateksem czy gumą. Objawy to między innymi pojawienie się na skórze pokrzywki. Przy niekontrolowanym drapaniu może dojść do zakażenia skóry o podłożu wirusowym, bakteryjnym lub grzybiczym, a nawet do liszajowacenia skóry.

Pielęgnacja skóry atopowej u dziecka

Atopowe zapalenie skóry u dzieci wymaga szczególnego dbania o skórę Twojego dziecka. Wybieraj kosmetyki, które zawierają wyłącznie delikatne składniki myjące. Istotne jest, aby nawilżały i lekko natłuszczały skórę. Atopowa skóra u niemowląt jest przede wszystkim wysuszona. Dodanie do kąpieli krochmalu (powstałego z 2 łyżek mąki ziemniaczanej rozrobionych w 6 łyżek zimnej wody, a następnie wlanych do litra gotującej się wody) to sprawdzona, domowa metoda na atopowe zapalenie skóry u niemowląt. W przypadku skazy białkowej pomocna okazuje się maść cholesterolowa i hydrolizat kazeiny. Jest to preparat leczniczy, w którym uczulające właściwości białek mleka krowiego zostały usunięte.

Dziedziczenie alergii

Alergia bywa dziedziczna – jeżeli nie cierpi na nią nikt w najbliższej rodzinie, to ryzyko wystąpienia u dziecka wynosi zaledwie 20%. Kiedy oboje rodzice są alergikami, prawdopodobieństwo alergii niemowlaka wzrasta do 70%, zaś gdy jedno z rodziców jest alergikiem wynosi ono około 40-60%. Jeżeli rodzice mają astmę czy atopowe zapalenie skóry, dziecko może również mieć tę chorobę alergiczną, a prawdopodobieństwo zachorowania na nią wynosi aż 90%. Sprawdź więc swoich krewnych i dowiedz się jak wygląda dziedziczenie alergii w Twojej rodzinie.

Jak postępować, gdy dziecko jest zagrożone alergią?

Jeżeli karmisz butelką, to podawaj niemowlakowi mleko modyfikowane H.A., np. NAN HA, NAN AR, a od 5. miesiąca możesz dodawać do potraw produkt zbożowy bezglutenowy. Nowe produkty należy wprowadzać kolejno i osobno, obserwując reakcję dziecka. Rozszerzając dietę dziecka, pamiętaj, aby podawać mu następujące produkty w odpowiedniej kolejności: marchew, ziemniak, ryż, indyk, królik, jabłko, gruszka, morela, brzoskwinia, żurawina, kukurydza. Wprowadzając nowości do jadłospisu swojego maluszka, staraj się, by były w formie ugotowanej. Do czasu ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia zrezygnuj też z podawania mu silnie alergizujących pokarmów, takich jak: mleko, cytrusy czy ryby.

Badanie krwi i testy prowokacyjne na alergie

Najprostszą metodą, jaką zastosować mogą matki karmiące, jest obserwacja, czy dziecko nie reaguje alergicznie na konkretne produkty w jej diecie. Na ogół pozwala to wykluczyć z jadłospisu wszystko, co uczula malucha.

Jeśli taka zmiana diety nie rozwiązuje problemu, musisz pójść z dzieckiem do lekarza na testy alergiczne. Alergię pokarmową u niemowląt można rozpoznać, przeprowadzając badania krwi na alergię w kierunku specyficznych przeciwciał oraz tzw. „test prowokacyjny”. Badania krwi na alergię u dzieci i testy prowokacyjne u niemowląt wykonuje się zazwyczaj w 2. miesiącu życia malucha. Test prowokacyjny musi być przeprowadzony pod ścisłą kontrolą lekarza i trwa 10 dni. Polega na wprowadzaniu do diety dziecka małych ilości mleka krowiego i obserwacji objawów. Czasem zdarza się, że testy nie wykryją alergii. Taką sytuację lekarze interpretują na dwa sposoby. Niemowlę może mieć uczulenie na konserwanty, dodawane do żywności – w takim przypadku powinnaś ograniczać sztucznie modyfikowane pokarmy. Inną, poważniejszą przyczyną kłopotów może być alergia atopowa, której przyczyny nie udaje się stwierdzić. Atopowa alergia pokarmowa może pojawić się bardzo wcześnie – układ immunologiczny dziecka reaguje wtedy nieprawidłowo na niektóre składniki pokarmowe i zaczyna z nimi walczyć. Dochodzi wtedy do procesu zapalnego w jelitach, a następnie w całym organizmie.

Obecnie alergie są ogromnym problemem nie tylko wśród dorosłych, ale i dzieci. Wczesne, właściwe rozpoznanie tego, na co uczulony jest Twój maluch, pozwoli Ci podjąć działania, dzięki którym unikniecie nieprzyjemnych dolegliwości, jakie mogą towarzyszyć uczuleniom.