Aby dobrze zrozumieć potrzeby pielęgnacyjne najmłodszych dzieci należy pamiętać, że skóra noworodków (dziecko do 4 tygodnia życia) i niemowląt ( od 1 miesiąca do końca 1 roku życia) różni się istotnie od skóry osoby dorosłej. Mechanizmy ochronne nie są w niej w pełni wykształcone, skóra jest cieńsza, bardziej delikatna, ma ”luźniejszy” układ komórek, a zatem jest bardziej przepuszczalna. W związku z tym niezwykle ważna jest odpowiednia pielęgnacja. Jak kąpać noworodka i niemowlaka? Oto kilka rad od naszego eksperta – dr n. med. Marta Hasse-Cieślińska

Jaka jest skóra noworodka i niemowlaka?

Pielęgnacja skóry noworodka i niemowlaka to przede wszystkim uwzględnienie jej wyjątkowych potrzeb. Czym się charakteryzuje? Grubość warstwy rogowej naskórka u niemowląt jest mniejsza niż u osoby dorosłej, a żywe warstwy naskórka są słabiej rozwinięte. Z jednej strony powoduje to wzmożoną przeznaskórkową utratę wody i mimo, że u niemowląt zawartość wody w naskórku jest wyższa niż u dorosłych, u dzieci łatwiej dochodzi do przesuszenia skóry. Z drugiej strony niewystarczająco szczelna ochronna warstwa lipidowa naskórka powoduje, że w głąb skóry łatwiej przenikają szkodliwe czynniki zewnętrzne – substancje chemiczne, zanieczyszczenia, czy bakterie. Przepuszczalność skóry jest szczególnie wysoka w pierwszych dwóch tygodniach życia dziecka. W rezultacie skóra najmłodszych dzieci łatwiej ulega podrażnieniu, a każde podrażnienie może dodatkowo osłabić funkcje ochronne skóry. Ponadto przez pierwsze tygodnie życia dziecka pH na powierzchni skóry ma odczyn obojętny lub lekko zasadowy. Odczyn pH z czasem zmienia się w kierunku kwaśnego, jednak dopiero po upływie roku osiąga wartości, które umożliwiają prawidłowe funkcji bariery ochronnej naskórka. Dlatego właściwa pielęgnacją skóry noworodka i niemowlęcia jest tak ważna, stanowiąc istotny element dbałości o zdrowie dziecka i jego dobre samopoczucie. Jak nawilżać skórę noworodków i niemowląt podczas i po kąpieli? O tym jest kolejny akapit.

Kąpiel noworodka i niemowlaka – o czym należy pamiętać?

Podstawowym zabiegiem pielęgnacyjnym, jakiemu poddajemy dziecko w pierwszych tygodniach, a nawet miesiącach życia jest kąpiel, dlatego należy zwrócić szczególna uwagę aby była bezpieczna dla dziecka i jego delikatnej skóry. Jakie kosmetyki dla noworodka i niemowlaka wybrać? Mycie i oczyszczanie nigdy nie powinno prowadzić do uszkodzenia bariery ochronnej skóry, którą stanowi warstwa rogowa naskórka i położony na niej płaszcz wodno-lipidowy. Jeżeli dojdzie do uszkodzenia bariery ochronnej – usunięcie warstwy lipidowej i przesuszenia skóry, rośnie ryzyko podrażnień, a także reakcji alergicznych i toksycznych na inne substancje mające kontakt ze skórą. Zbyt długie kąpiele w zbyt ciepłej wodzie z dużą zawartością chloru, stosowanie zasadowych mydeł, czy żeli myjących zawierających silne detergenty to najczęstsze błędy prowadzące do podrażnienia skóry.

Jak kąpać noworodka i niemowlaka – krok po kroku

W przypadku noworodków przed przystąpieniem do kąpieli należy przeprowadzić toaletę twarzy dziecka (Jak dbać o oczy niemowlaka?) oraz narządów płciowych z dokładnym oczyszczeniem wszelkich fałdów skórnych. Do mycia najdelikatniejszych okolicy należy zastosować wodę destylowana lub przegotowaną. W trakcie kąpieli w pierwszej kolejności oczyszczamy główkę, następnie szyję, rękę (od pach do dłoni), klatkę piersiową, drugą rękę, plecy, brzuch i nogi (od stóp do pachwin). Obowiązuje zasada „od najczystszego do najbrudniejszego” miejsca. Kąpane dziecko należy stabilnie trzymać. Jak kąpać noworodka z pępowiną? Kąpiele można rozpocząć zanim odpadnie kikut pępowiny, jednak do czasu odpadnięcia kikuta pępowiny należy unikać jego moczenia, a po ewentualnym zachlapaniu dokładnie osuszyć. Głębokość wody w wanience powinna sięgać do wysokości bioder dziecka. Do kąpieli używamy delikatnych preparatów myjących dedykowanych dla danej grupy wiekowej (przeczytaj więcej w naszej kategorii „pielęgnacja noworodka”). Mydła w kostce oraz płynne preparaty myjące na bazie mydła mogą uszkadzać naturalna barierę ochronną naskórka, powodując podrażnienie skóry, rumień i świąd. Zwykle korzystniejsze są preparaty myjące na bazie syndetu (syntetyczne detergenty). Idealnym rozwiązaniem jest stosowanie preparatów zawierających w swym składzie emolienty (Emolient. Kojący żel do mycia ciała i włosów), które zarówno natłuszczają jak i nawilżają skórę dziecka. Płynne preparaty myjące na bazie syndetu zawierające emolienty zapewniają optymalne oczyszczanie skóry najmłodszych dzieci, nie zaburzając naturalnego procesu dojrzewania bariery naskórkowej. Powinno się stosować preparaty myjące w których składzie nie ma znanych czynników drażniących (np. SLS, drażniące składniki zapachowe, konserwanty) i które posiadają obojętne lub łagodnie kwaśne pH. Doskonałym wyborem są również: Ochronny płyn do kąpieli z linii ochronnej kosmetyków dla dziecibezpieczna_kapiel

Jak wycierać noworodka i niemowlaka po kąpieli?

Po kąpieli należy dziecko okryć miękkim ręcznikiem i wysuszyć ruchem dotykowym, unikając tarcia. Jeśli zachodzi taka potrzeba bezpośrednio po zakończeniu kąpieli (w czasie około 3-5 minut), kiedy skóra jest maksymalnie nawodniona, można zastosować preparat pielęgnacyjny nawilżająco-natłuszczający (np. Kojące mleczko nawilżające z linii emolientów). Warto pamiętać o każdorazowym ogrzaniu w dłoniach kosmetyku, aby jego aplikacja nie była dla dziecka nieprzyjemna. Czym jeszcze nawilżać skórę noworodka i niemowlaka? Doskonale nadaje się do tego oliwka Nivea

W jakiej temperaturze kąpać noworodka i niemowlaka?

Skóry noworodka ma szerokie naczynia krwionośne co wpływa na osłabioną funkcje termoregulacji, dlatego przy kąpieli zwracamy uwagę na komfort cieplny dziecka, unikając nadmiernego wychłodzenia. W jakiej temperaturze kąpać malucha? Temperatura wody powinna wynosić 37 do 37,5°C, a temperatura otoczenia od 21 do 24° C. U noworodków kąpiel powinna trwać od 5 do 10 minut. Kąpiel noworodka powinna być przeprowadzana przynajmniej dwa do trzech razy w tygodniu. Jednak stosując się do powyższych zaleceń noworodki można kąpać częściej bez szkodliwych następstw, zatem kąpiel jako element wieczornej rutyny może przynosić korzyści pod względem poprawy snu noworodka i niemowlęcia.

Jak pielęgnować pępek u noworodka?

W przypadku kąpieli noworodków warto zwrócić uwagę na aktualne zalecenia dotyczące pielęgnacji kikuta pępowiny, które zakładają tak zwaną sucha pielęgnację. Zwykle kikut pępowiny odpada po 7-10 dniach. W zaleceniach odstąpiono od rutynowego stosowania alkoholu czy fioletu gencjany. W przypadku zabrudzenia kikuta pępowiny przemywa się bawełnianym gazikiem nasączonym wodą z mydłem, a następnie osusza. Miejsce należy wietrzyć kilka razy dziennie i nie osłaniać pieluszką. Do czasu odpadnięcia kikuta do kąpieli nalewamy mniej wody, aby unikać jego moczenia, jednak gdy dojdzie do zamoczenia po kąpieli kikut pępowiny dokładnie osuszamy. W przypadku ryzyka zakażenia dopuszcza się stosowanie środków odkażających na bazie oktenidyny, które należy stosować raz na dobę.

Jak powinna wyglądać pierwsza kąpiel dziecka? Oto krótki poradnik!

Osadzić infografikę: https://baby.nivea.pl/public/assets/artykuly/pierwszy-kapielowy-niezbednik-220

W opracowaniu wykorzystano europejskie zalecenia przygotowane podczas spotkania okrągłego stołu dotyczące kąpieli noworodków i niemowląt. Mycie stanowi podstawę pielęgnacji skóry noworodków i niemowląt. Nieprawidłowa rutynowa pielęgnacja skóry w tym okresie może prowadzić do zaburzenia dojrzewania bariery naskórkowej, upośledzenia jej funkcji ochronnej a ostatecznie sprzyjać rozwojowi takich chorób jak atopowe zapalenie skóry. Aby do tego nie dopuścić potrzebne są oparte na badaniach zalecenia, które ukierunkują właściwe postepowanie rodziców i opiekunów najmłodszych dzieci.

Chcesz wiedzieć więcej o kąpaniu noworodka i niemowlaka? Koniecznie przeczytaj teksty:

  • Kąpiel niemowlaka – poradnik krok po kroku
  • Kąpiel noworodka i niemowlęcia - infografika